Kronikennoù Herve Bihan en Trevoù

Er sizhun all ec’h ae kuit trumm ur mignon bras d’ar vugale ha d’o yezh. Loic Corlouer a oa emellet da vat en digoradur skol Diwan Landreger, unan eus e hunvreoù evel ma oa unan eus hunvreoù meur a Dregeriad all ivez. Un hunvre a-stroll. Loic zo aet kuit trumm, eñ hag a ouie mat pegen pouezus eo kemer perzh en obererezh ar yezh. E oa ezel oberiant eus Roc’h Diwan. Gant sikour Roc’h Diwan an hini eo e oa bet tu da zigeriñ ar skol. En dibenn-sizhun-mañ e oa bet dalc’het KêrArzoù kentañ : ur...

Rozenn Ronsard troet kaer gant Frañsez Vallée. Ur Rozenn all gant ur barzh dianav. Sed aze rozennoù hag a ra vad dimp. N’int ket rozennoù ar preder, tamm pe nebeut. Nemet war an amzer o vont, o vont, hep na c’hallfemp ober seurt. Rozennoù frondus en ul liorzh tost d’hon c’halon. Liv, frond ha kened a viromp diouzh ar rozennoù. Unan zo tost d’am c’halon. Degas a ra soñj din eus un amzer bet, met bet gant unan ha n’eo ket me. Ma mamm-gozh Trogeri a lâran. Anna, distagit añnañ mar plij !

Barzhoniezh ha sonerezh.« Pinvidikaet ar varzhoniezh gras d’ar sonerezh, un doare d’he embann ivez. Ober gant meur a zoare ezteurel pe disklêriañ zo aezetaat an degemer anezhi. Ar pep gwellañ eo bodañ sonerezh, skrid ha skeudenn. Neuze e c’hall an dud kompren ha degemer ar stumm arz-se hep deskadurezh arbennik ha hep displegadenn ouzhpenn. (…) Ouzhpenn, e soñj din em eus ur roll pedagogel abalamour d’am micher : ma labour zo da gemer plas un deskadurezh vresk ha da sevel un doare adskol. Evit...

Incipit. Ur ger hag a son evel un nor digor war un oberenn. N’eus ket keit-se e klaske al lennerien goût petra oa da gaout en un oberenn en ur lenn deroù, pe tammoù eus deroù honnezh. Herie eo aezetoc’h, boas e vêr gant ar skrid war ar pevare golo. N’eus ket keit-se e oa ret digeriñ al levr evit goût, bremañ herie eo a-walc’h treiñ anezhañ en hon dorn ha lenn ar pezh zo moullet en diavaez ! Kenavo da roll pouezus an incipit ? Inkipitaouiñ a rankomp derc’hel da ober koulskoude, rak an incipit...

Barzh ar gizidigezh. Barzh ar weledigezh. Barzhonegoù hir, barzhonegoù berr. Barzhonegoù klotennaouet, barzhoneg komz-plaen. Met, barzhonegoù bep tro paket, kizellet, roet evel melezour un ene, roet evel un ti d’e drivliadennoù. Ar varzhoniezh oa e rouantelezh. Evel-se e oa Maodez Glanndour. Evel-se e oa person kozh Louaneg.

« Ar varzhoniezh kentañ eo hini ar soñj, hini an empenn, n’eo ket hini ar genoù. » eme hon Maodez. Ha pelloc’h : « Kemerit barzhonegoù Kalloc’h, evel Deuit, Spered Santel ha lennit. Santout a rit nend eo ket komz-plaen, klask a rit ment al lusk-se, ha ne welit ket mat. Dindan gwagennoùigoù ha bourbouilh ar gorre emañ lañs an tonnoù bras, ha n’hellit ket herzel ouzh e sach, dalc’het oc’h gant e nerzh ha ret deoc’h sentiñ outañ. Pezh a dalvez eo al lusk-se, ramzel evel hini ar c’heinvor,...

« Ned eo ket mat e vije ar barzh re blapenn, a gav din. Barzhed vras zoken : degemeret kelenn digante. E tavedegezh an dongalon eo e tle dareviñ ar barzhonegennoù. Un neuz ker peuzc’hraet ha greüs a dleer gwiskañ warno. Hag an awen wirion a sant neb o lenn gant ma klot mennozh ar barzh gant un hir a breder hag un hir arnoderezh nemetken. Ned it ket neuze da gavout iskis stumm pe lavar gwerzennoù zo. Kentoc’h, deskit-int dindan eñvor, war-lerc’h o lenn uhel-vouezh, ha dalc’hit koun eus a...

Tapas. Gant an anv-se e teu d’hon spered ar pezh a ginniger d’ar pratikoù en ostalerioù zo en tu all d’ar Pireneoù benniget. Hervez kont int bet ijinet dre ma ne c’halled ket gwerzhañ gwin d’an dud ma ne oa ket peadra da zebriñ. Marteze n’eo ket gwir, marteze eo gwir, met bravoc’h eo evel-se, evel ma lârfe din ur c’henderv bliv !

Deroù an ugentvet kantved. Meur a dan ruz dindan meur a gaoter. Kaoterioù da virviñ mennozhioù, da virviñ ar gounnar… Tan lakaet gant tud yaouank deuet er bed en dibenn ar c’hantved all, gant o lañs. Ul lañs a vo torret ha drailhet kriz ha didruez gant heugaj ar brezel bed kentañ. Ar brezelioù a zismantr an dud, a zismantr ar sevenadurioù. Kement-mañ en anv tud all, en anv sevenadurioù all.

Angry young men. Men and women. Magañ o gweledigezh, magañ o goanag, magañ hon lennegezh. Ul lennegezh vodern, legadet dimp n’eo ket evel ur skrin met evel ul lañs. Lañs da grouiñ, lañs da gompren ar bed. Ul lennegezh modern ha balc’h o c’houlenn he flas en touez al lennegezhioù modern ha balc’h all… er bed. Krouiñ, treiñ, azasaat, rentañ. Digeriñ e galon, digeriñ e spered. Reiñ frankiz d’e drivliadennoù ha goveliañ ur yezh da ezteurel anezhe, dik, pervezh, lammet diouzh e kreizon. Krediñ...